Brandwonden

Een brandwond is een wond die ontstaat als de huid in contact komt met extreme temperaturen (zowel hitte als kou!). Dit contact kan via voorwerpen (kachels, diepvriezers), vloeistoffen (koffie, stoom, vloeibare stikstof), gassen (vuur, koelgassen) of elektriciteit plaatsvinden. Ook straling (zonlicht, hoogtezon) kan verbranding veroorzaken. Klachten en oorzaken Er wordt onderscheid gemaakt in de ernst van brandwonden. Er kan een eerste-, tweede- of derdegraads verbranding optreden. • Eerstegraads verbranding: de huid is rood, warm en gezwollen. • Tweedegraads verbranding: de huid is rood, warm en gezwollen. Ze is bovendien pijnlijk en er treedt blaarvorming op. • Derdegraads verbranding: de huid is witgeel tot bruinzwart. Er is geen pijn maar dat maakt de verbranding niet minder erg, waarschuw in dit geval altijd direct een arts! Wanneer moet u een arts raadplegen Raadpleeg een arts bij eerstegraads brandwonden, veroorzaakt door hitte, die een groter oppervlak hebben dan een muntje van tien eurocent, bij tweede- of derdegraads verbrandingen en bij ontstoken brandwonden. Ook bij brandwonden veroorzaakt door een chemisch product of elektriciteit, bij brandwonden aan gezicht, hals, voeten of geslachtsdelen en bij inwendige verbranding door het inademen van stoom of hete lucht moet altijd een arts geraadpleegd worden. Wat kunt u er zelf aan doen Koel brandwonden meteen met zacht stromend lauw water of natgemaakte doeken. Doe dit tenminste vijf minuten. Laat het water nooit rechtstreeks op de wond stromen. Zet bij blaren de kraan niet direct op de pijnlijke plek. Bij (kleine) kinderen is het belangrijk dat u de wond spoelt en niet het hele lichaam, onderkoeling is levensgevaarlijk. Kledingstukken, maar ook (wegwerp) luiers, die niet aan de huid vastzitten, kunnen tijdens het koelen voorzichtig verwijderd worden. Aan de huid vastzittende kledingstukken of (wegwerp)luiers dienen nooit verwijderd te worden! Koelen met bijvoorbeeld slootwater kan ook, zeker als er geen ander koelmogelijkheden zijn. Dit is altijd beter dan niets doen. Kleine oppervlakkige verbrandingen zonder blaren kunnen met geïmpregneerd (zalf) gaas worden afgedekt. Tweede- en derdegraads brandwonden en kapotte brandwonden moeten altijd door een arts behandeld worden. Zonnebrand kunt u het beste met lauwe douches en natte omslagen behandelen. Dit werkt verkoelend en verzachtend. Daarna kunt u eventueel een neutrale crème of een aftersun gebruiken. Let op: Smeer nooit iets op een brandwond. Dek brandwonden met een steriele wondbedekker af. Vermijd nietsteriele wondbedekkers en contact met de wond. Omdat het verdedigingsmechanisme van de huid niet meer werkt, kan een brandwond gemakkelijk infecteren. Gebruik daarom nooit brandwondenzalf. Door het smeren worden bacteriën op de huid gebracht. Bovendien wordt de diagnose van de verbrandingsgraad bemoeilijkt. Prik brandblaren nooit kapot! Eerste hulp bij brandwonden • Als kleding in brand staat, meteen op de grond gaan liggen en over de grond heen en weer rollen. De ondergrond maakt niet uit. Nooit rennen of wilde bewegingen maken. Gebruik eventueel een stevig stuk textiel, een jas of een (blus)deken om het vuur te doven. Werk daarbij van het hoofd naar de voeten. • Daarna komt het belangrijkste advies bij brandwonden: ‘water, water en de rest komt later’. • Een brandwond meteen koelen met zacht stromend lauw water of natgemaakte doeken. Onderdompelen mag ook maar stromend water koelt beter en dieper af. Slootwater kan eventueel ook als er geen andere koelmogelijkheden zijn. Let op: te lang gebruik van koud water veroorzaakt pijn en soms zelfs onderkoeling. Eventuele blaasjes kunnen door koud water kapotgemaakt worden. Laat het water daarom nooit direct op de brandwond stromen. • Koel minstens vijf minuten, langer mag ook, maar pas op voor onderkoeling. • Verwijder tijdens het koelen de kleding, tenzij deze vastzit aan de huid. Dit geldt ook voor (wegwerp) luiers. • Smeer nooit iets op de brandwond. Dit vanwege het infectiegevaar. • Bedek de wond met steriel glad verband, een schone doek of schoon laken. • Als er blaren ontstaan, als de huid er aangetast uitziet, als de brandwond veroorzaakt is door een chemisch product of elektriciteit of als de brandwond open is, dient u een arts of EHBO-post te raadplegen. • Geef iemand die ernstige brandwonden heeft opgelopen nooit iets te eten of te drinken, in verband met een eventuele operatie die nodig kan zijn. • Vervoer iemand met brandwonden altijd zittend. Vaak wordt gedacht dat een pleister dagelijks verwisseld moet worden, maar een pleister die goed zit, kan enige dagen blijven zitten. 2008a